Karty kredytowe

Karta kredytowa (ang. credit card) jest kartą płatniczą, pozwalającą jej posiadaczowi na dokonywanie transakcji, bez posiadania bieżących środków na koncie, na podstawie podpisanej wcześniej umowy z bankiem o udzielenie kredytu rewolwingowego do ustalonego limitu¹.Bank płaci akceptantowi karty za towary czy usługi zakupione przez posiadacza karty, a tym samym udziela mu kredytu. 

Przy zakupach na kartę kredytową nie jest więc konieczne posiadanie funduszy na rachunku bankowym.

Karta kredytowa jest przeznaczona dla klienta o określonym stanie majątkowym, dochodach i wiarygodności kredytowej. Ocena kredytowa klienta dokonywana jest na podstawie szeregu informacji, zarówno finansowych jak i innych: miejsce zamieszkania, stan rodzinny, zatrudnienie itp. 

Na podstawie tej analizy bank indywidualnie ustala limit kredytowy. Klient raz w miesiącu otrzymuje z banku zestawienie zawartych transakcji i zobowiązany jest do spłaty w określonym terminie całości lub części zaciągniętego kredytu. Bank określa minimalną kwotę wpłaty procentowo lub kwotowo. Od nie spłaconej część bank pobiera odsetki. 

Oprocentowanie kredytu zaciągniętego przy pomocy karty kredytowej jest jednak relatywnie wysokie. Bank udzielając takiego kredytu nie zna dokładnie jego sumy ani też okresu jego spłaty, co wpływa na podwyższenie oprocentowania.

W niektórych krajach, poprzez odpowiednie regulowanie salda wydatków na kartę kredytową, klient może zaciągać z banku nieoprocentowany kredyt. Dokonując transakcji w dniu przygotowania przez bank rozliczenia za miesiąc poprzedni lub zaraz potem, można otrzymać nieoprocentowany kredyt nawet do 56 dni (liczba dni w miesiącu plus okres na spłatę, najczęściej 25 dni)².Jak dokładnie działa ten mechanizm pokazuje następujący przykład. Klient banku ma przyznany miesięczny limit kredytowy w wysokości 500 GBP. Dwudziesty drugi dzień miesiąca jest dniem zamknięcia okresu rozliczeniowego. Klient ma 25 dni na spłatę całości kredytu.

Lipiec	22	Data rozliczenia za lipiec
	23	Transakcja : zakup benzyny, za 20 GBP
Sierpień	15	Transakcja : zakup zmywarki do naczyń, za 300 GBP
	16	Termin płatności za lipiec
	22	Data rozliczenia za sierpień
Wrzesień	16	Termin płatności za sierpień

W dniu 22 sierpnia bank przygotowuje rozliczenie wszystkich wydatków klienta od dnia 22 lipca do 21 sierpnia i wysyła rozliczenie. Jeżeli płatność za ten miesiąc zostanie dokonana w terminie, to jest do dnia 16 września, klient banku otrzymuje nieoprocentowany kredyt na 55 dni na zakup zmywarki do naczyń oraz 32 dniowy na zakup benzyny. Jeśli kredyt nie zostanie spłacony w terminie to klient musi płacić odsetki. Liczy sieje w dwojaki sposób, odsetki za 320 GBP od dnia 22 sierpnia, jeśli oprocentowanie jest liczone od dnia zaniknięcia okresu rozliczeniowego lub 300 GBP od 23 lipca i 20 GBP od 15 sierpnia, kiedy procent jest liczony od dnia transakcji.

Kredyt rewolwingowy jest bardzo ważnym źródłem zysków dla banku, związany jest jednak z nim wysoki poziom ryzyka. Bank przygotowując ofertę kart kredytowych musi jednak rozważyć możliwość pełnej spłaty kredytu przez klientów, jak w powyższym przykładzie.

 

Karty obciążeniowe 

Karta obciążeniowa (ang. charge card) jest kartą płatniczą, której konto musi zostać uzupełnione środkami w wysokości równej obciążeniom w danym okresie rozliczeniowym.

Autorzy niektórych publikacji utożsamiają karty obciążeniowe z kartami kredytowymi. Jednak z punktu widzenia banku - wystawcy oraz użytkownika mają one cechy wyraźnie je rozróżniające.

Karta obciążeniowa podobna jest do karty kredytowej, bo klient wydaje pieniądze, których nie posiada na rachunku. Karta ta nie jest zwykle powiązana z rachunkiem bankowym - ponieważ nie stanowi instrumentu dającego wyłącznie dostęp do środków zdeponowanych na rachunku, bądź pochodzących z linii kredytowej udzielanej przez bank. Wysokość wydatków, jakich można dokonać przy pomocy karty, nie jest więc w żaden sposób ograniczona.

Różny jest jednak sposób rozliczeń po otrzymaniu miesięcznego wyciągu od wystawcy karty. W przypadku karty obciążeniowej klient zobowiązany jest do spłaty całości należności, w określonym czasie. Niespłacenie należności może powodować obciążenie posiadacza karty wysokimi opłatami za zwłokę i zastrzeżenie karty. Ryzyko poniesienia strat przez bank jest tutaj niższe, niż w przypadku kart kredytowych. Jednak niższy jest także poziom potencjalnego zysku emitenta.

Karty obciążeniowe najczęściej służą do regulowania kosztów podróży, delegacji służbowych itp. Stąd też pochodzi nazwa tego rodzaju kart - Travel & Entertainment. Karty tego rodzaju są ekskluzywnym produktem, przeznaczonym dla wybranej grupy klientów. Wystawca stawia wysokie wymagania finansowe wobec potencjalnych posiadaczy kart. Są one zawsze wydawane odpłatnie, zwykle należy też zapłacić "opłatę członkowską", za przystąpienie do systemu. Najpopularniejsze karty tego rodzaju to American Express oraz Diners Club.

Karty debetowe

Karta debetowa (ang. debit card) jest kartą płatniczą, pozwalającą na dokonywanie płatności za zakupione towary i usługi z posiadanych i dostępnych na koncie osobistym środków, aż do wykorzystania całego wkładu, bez możliwości jego przekroczenia³. Za spowodowanie debetu na koncie klient płaci wysokie kary. Jest to produkt bankowy wprowadzony na rynek stosunkowo niedawno. Pierwsza karta debetowa, nazwana Connect, została wprowadzona w roku 1987 przez brytyjski Barclays Bank. 

Karta przeznaczona była do obsługi elektronicznej, więc wymagała instalowania terminali EFTPOS u akceptantów. Jako podstawowe zalety karty debetowej wymienia się:

• zmniejszenie ilości czeków wystawianych przez klientów;
• uwolnienie klientów od limitu kwoty, do której płatność czeku była gwarantowana;
• możliwość zapłaty za towary bezpośrednio z konta osobistego, a nie zakupu na kredytmożliwość wypłaty gotówki w bankomacie.

Za granicą ten rodzaj kart jest często oferowany bardzo szerokiej grupie klientów, bo wiąże się z nimi niski poziom ryzyka. Gdy karty debetowe w całości są obsługiwane elektronicznie (tj. każda transakcja jest autoryzowana), nie ma ryzyka przekroczenia salda na rachunku i strat wynikających z nieściągalnych kredytów. Jest to więc karta popularna.

Bardzo często karty debetowe wydawane są klientom bezpłatnie. Bank zarabia na prowizjach pobieranych z rozliczanych transakcji. Bank ma również możliwości wykorzystania w swej działalności kredytowej środków, które zostały zdeponowane na kontach kart klientów. Są to wkłady płatne na każde żądanie, więc oprocentowanie płacone klientowi nie jest wysokie.

Systemy kart debetowych często budowane są tylko w jednym kraju (np. Switch w Wielkiej Brytani), ale istnieją też odmiany o zasięgu międzynarodowym (VISA Electron, MasterCard Maestro). Karty są najczęściej obsługiwane elektronicznie, przez terminale EFTPOS, choć także tradycyjnie, w imprinterach, dla obniżenia kosztów obsługi.

Karta debetowa podobna jest do rachunku oszczędnościowo - rozliczeniowego, prowadzonego przez wiele polskich banków. Karty debetowe są więc alternatywą czeków, ale są bardziej od nich bezpieczne i wygodniejsze w użyciu, dlatego też bywają nazywane elektronicznymi czekami. Ta grupa kart rozwija się bardzo dynamicznie, zarówno w Europie jak i w Stanach Zjednoczonych.

¹ Glossary of Terms, Card World Independent User Guide 1994, s. 71
² E.D. Lowe, The cost of credit, "Money Observer", November 1994, s. 22
³ Glossary of Terms, Card World Independent User Guide 1994, s.70